આ મંદિર માં 1 હાથે જ 1 રાતમાં બન્યું આ શિવ મંદિર, અહીં શા માટે પૂજા કરવાની છે મનાઈ? પૂજા કરવી તો શું થાય છે જાણો

ભારતમાં ભગવાન શિવનાં કેટલાંય મંદિર છે, પણ ઉત્તરાખંડનાં પિથૌરાગઢથી દૂર સભા બસ્તિરમાં એક એવું શિવ મંદિર છે જ્યાં ભોળાનાથની પૂજા થતી નથી. માન્યતા મુજબ અહીં મૂર્તિકારનાં શ્રાપને કારણે આ શિવ મંદિરમાં પૂજા ન થતી હોવાની માન્યતા છે. લોકો અહીં ફરવા આવે છે પણ શિવ મંદિરમાં પૂજા કરતાં નથી.આ શિવ મંદિર છે ઉત્તરાખંડનું હથિયા દેવાલય નમસ્કાર મિત્રો અમારા આ લેખમાં આપ સૌનું હાર્દિક સ્વાગત છે મિત્રો આજે હું આપ સૌના માટે એક નવો લેખ લઈને આવ્યો છું તો મિત્રો આજે આપણે વાત કરવા જઈ રહ્યા છે .આ મંદિર ભગવાન શિવને સમર્પિત છે અને આંબરેશ્વર તરીકે પણ ઓળખાય છે.

મંદિરમાં મળેલા શિલાલેખ મુજબ આ મંદિર રાજા મનબાનીએ 1060 એડીમાં બનાવ્યું હતું આ મંદિરને પાંડવો મંદિર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે મંદિર વિશે એવું કહેવામાં આવે છે કે આ મંદિર જેવું આ વિશ્વમાં કોઈ મંદિર નથી હથિયા દેવાલય શિવ મંદિરની નજીક આવા ઘણા કુદરતી અજાયબીઓ છે જે તેની ઓળખમાં વધારો કરે છે ચાલો જાણીએ આ મંદિર વિશે ખાસ વાતો.

રાજ્યાનાં જનપદની નજીક પિથૌરાગઢથી ઘારચૂલા જતાં માર્ગ પર લગભગ 70 કિલોમીટર દૂર સ્થિત છે કસ્બા સ્થળ જ્યાંથી લગભગ 6 કિલોમીટર દૂર આવેલું છે ગામ સભા બલ્તિર. અહીં પર એક અભિશપ્ત હથિયા દેવાલયનું એક શાપિત મંદિર છે. આ મંદિર ભગવાન શિવને સમર્પિત છે. અહીં દૂર-દૂરથી શ્રદ્ધાળુઓ આવે છે, ભગવાન ભોળાનાથનાં દર્શન કરે છે, મંદિરની અનોખી સ્થાપત્ય કળાને નિહાળે છે અને પુનઃ પાછા જતાં રહે છે. અહીં ભગવાન શિવની પૂજા કરવામાં આવતી નથી.

એક હાથે બન્યું છે મંદિર:આ મંદિરનું નામ એક હથિયા દેવાલય છે જેનો અર્થ છે કે એક હાથથી બનેલું મંદિર. આ મંદિર ખૂબ જ પ્રાચીન છે અને જૂના ગ્રંથો, અભિલેખોમાં પણ તેનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. એક સમયે અહીં રાજા કત્યૂરીનું શાસન હતું. આ સમયે શાસકોને સ્થાપત્ય કળા પ્રત્યે ખૂબ જ પસંદ હતી. અહીં તેમને આ બાબતોમાં બીજા પ્રતિસ્પર્ધા પણ કરતાં હતાં. લોકોનું માનવું છે કે એકવાર અહીં કુશળ કારીગરે આ મંદિરનું નિર્માણની ઈચ્છા હતી અને તે મંદિર નિર્માણ માટે જોડાઈ ગયો. કારીગરની ખાસ વાત એ હતીં કે મંદિરનાં નિર્માણ શરૂ કર્યું અને એક આખી રાતમાં મંદિર બનાવી દીધુ.

મંદિરમાં મળેલા શિલાલેખ મુજબ આ મંદિર રાજા મનબાનીએ 1060 એડીમાં બનાવ્યું હતું આ મંદિરને પાંડવો મંદિર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે મંદિર વિશે એવું કહેવામાં આવે છે કે આ મંદિર જેવું આ વિશ્વમાં કોઈ મંદિર નથી અંબરનાથ શિવ મંદિરની નજીક આવા ઘણા કુદરતી અજાયબીઓ છે જે તેની ઓળખમાં વધારો કરે છે ચાલો જાણીએ આ મંદિર વિશે ખાસ વાતો.મંદિરની સ્થાપત્ય કળા નાગર અને લેટિન શૈલીની છે. પહાડ તોડીને આ શિવ મંદિર પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું અને તેમાંથી જ શિવલિંગ બનાવવામાં આવ્યુ છે.

મંદિરમાં સાધારણ પ્રવેશ દ્વાર પશ્ચિમ દિશા તરફી છે મંદિરની ઉંચાઈ 1.85 મીટર અને પહોળાઈ 3.15 મીટર છે. મંદિરને જોવાં લોકો દૂર-દૂરથી આવે છે, પણ પૂજા અર્ચના નિષેધ હોવાને કારણે માત્ર જોઈને જ પાછા જતાં રહે છે.કેમ પૂજા નથી કરવામાં આવતી?માન્યતા છે કે આ ગામમાં એક મૂર્તિકાર રહેતો હતો જે પત્થરોને કાપીને મૂર્તિઓ બનાવતો હતો. એકવાર કોઈ દુર્ઘટનામાં તેનો એક હાથ કપાઈ ગયો, પછી તે એક હાથનાં સહારે મૂર્તિ બનાવવા ઈચ્છતો હતો. પરંતુ ગામનાં કેટલાક લોકો કહેવાં લાગ્યા કે એક હાથનાં સહારે તે શું કરી શકશે? ગામનાં લોકોની આ વાત સાંભળી મૂર્તિકાર ઉદાસ થઈ ગયો. તેને નિશ્ચય કર્યો કે આ ગામમાં તે રહેશે નહીં અને ત્યાંથી બીજી જગ્યાએ જતો રહેશે. આ નિશ્ચય કર્યા પછી તે એક રાતે હથોડી, છીણી સહિત અન્ય ઓજાર લઈને ગામનાં દક્ષિણી ભાગ તરફ નિકળી પડ્યો. જ્યાં એક મોટો પહાડ હતો.

બીજા દિવસે ગામ વાસીઓને જાણવાં મળ્યું કે પહાડ કાપી એક દેવાલય બની ગયુ છે અને લોકોમાં અચંબો પામી ગયા. દરેક ગામવાસીએ ત્યાં એકત્રીત થયા પણ એક હાથ કપાયેલો કારીગર ત્યાં ન હતો. દરેક ગામવાળાએ ગામમાં જઈને તેને શોધ્યો અને એકબીજાને પૂછ્યું પણ તેના વિશે કોઈને પણ જાણ થઈ નહીં, તે એક હાથવાળો કારીગર ગામ મૂકીને જતો રહ્યો હતો.

અંબરનાથનું શિવ મંદિર એ અગીયારમી સદીનું પ્રાચીન, ઐતિહાસિક હિંદુ મંદિર છે જે હજુ પણ વપરાશમાં છે. આ મંદિર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલ મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના મુંબઈ નજીક આવેલ થાણા જિલ્લાના અંબરનાથ ખાતે આવેલ છે આ મંદિર અંબરેશ્વર તરીકે પણ ઓળખાય છે અને સ્થાનિક લોકોમાં આ પુરાતન શિવાલય તરીકે ઓળખાય છે આ મંદિર વાઢવણ વાલધુની નદીના કિનારે અંબરનાથ રેલ્વે સ્ટેશનથી પૂર્વમાં ૨ કિલોમીટર જેટલા અંતરે આવેલું છે

આ મંદિર ઈ.સ.૧૦૬૦માં હેમાડપંતી વાસ્તુ-શૈલીમાં સુંદર કોતરણીવાળા પથ્થર વડે શિલાહર રાજા ચિત્તરાજા દ્વારા બનાવવામાં આવેલ છે કદાચ આ મંદિર ફરી તેમના પુત્ર મુમ્મુણી દ્વારા બનાવવામાં આવેલ પણ હોઈ શકે છે યુનેસ્કો દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલ સાંસ્કૃતિક સ્થાપ્ત્ય આર્ટિસ્ટિક આર્કિટેક્ચર ની યાદીમાં અંબરનાથના આ પ્રાચીન શિવમંદિરનો સમાવેશ થયેલ છે.અહીં શિવલિંગ આ રીતે છે.

અંબરનાથ શિવ મંદિર અનન્ય સ્થાપત્ય માટે પ્રખ્યાત છે 11 મી સદીમાં બનેલા આ મંદિરની બહાર બે નંદી બળદ બનાવવામાં આવ્યા છે મંદિરમાં પ્રવેશવા માટે ત્રણ મુળમંડપ છે અંદર જતા, સભામંડપ સુધી પહોંચો અને ત્યારબાદ સભાસમંડપ પછી ગર્ભગૃહ 9 સીડીઓની નીચે સ્થિત છે મંદિરનો મુખ્ય શિવલિંગ ત્રિમાસ્ટીનો છે અને તેના ઘૂંટણ પર માદા છે જે શિવ-પાર્વતીનું રૂપ બતાવે છે શીર્ષ ભાગ પર શિવ નૃત્યની મુદ્રામાં દેખાય છે.

આ કારણે મંદિરમાં નથી થતી પૂજા:જ્યારે સ્થાનીય પંડિતોએ દેવાલયની અંદર બનાવવામાં આવેલી ભગવાન શંકર અને શિવલિંગ જોતાં જાણવા મળ્યું કે ઉતાવળમાં શિવલિંગ બનાવ્યું હોવાથી થોડુ વિપરિત દિશામાં બનાવાયુ છે. જેની પૂજા ફળદાયક નહીં હોય પણ દોષપૂર્ણ મૂર્તિ પૂજા અનિષ્ટકારક હોઈ શકે છે. આ કોઈની કારણે રાતોરાતમાં સ્થાપિત કરવામાં આવેલાં તે શિવમંદિરમાં શિવલિંગ પૂજા કરવામાં આવતી નથી. આ મંદિરની આસપાસ બનેલાં જળ સરોવરમાં( જેને સ્થાનીય ભાષામાં નૌલા કહેવામાં આવે છે.) મુંડન સંસ્કાર પછી બાળકોને ત્યાં સ્નાન કરાવવામાં આવે છે.

સામાન્યપણે આ મંદિરનું ગર્ભગૃહ જમીનથી નીચે આવેલ છે જ્યાં ૨૦ પગથિયાં જેટલું ઊતરીને પહોંચી શકાય છે અને તેની ઉપરનું શિખર આકાશ તરફ ખુલ્લું અને મંડપ કરતાં થોડું વધારે ઊંચાઈવાળું છે દેખીતી રીતે ખ્યાલ આવે છે કે ક્યારેય શિખરનું નિર્માણ પૂર્ણ થયું નથી આ ભુમિજા પ્રકારનું શિખર જો પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હોત તો ઉદયપુર મધ્ય પ્રદેશ ખાતે આવેલ ઉદયેશ્વર મંદિર શરૂઆત ઈ.સ.૧૦૫૯ અને નાસિક જિલ્લાના સિન્નર ખાતે આવેલ ગોંડેશ્વર મંદિરને મહદંશે મળતું આવતું હોત જેટલું બાંધકામ થયેલ છે.

તેના પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તે બાંધકામ ઉપરનું શિખર ગવક્ષ-મધુકોશીય આકાર પર ચાર ખૂણીય વળાંકમય આકારમાં સંપૂર્ણ ઊંચાઈ સુધી અવિરતપણે આવરી લેવાયું હોત અને તેના દરેક સોપાન વચ્ચે દરેક આધાર પર પાંચ શિલાઓની પંક્તિઓ હોત જેના કારણે શિખરના કદમાં ઘટાડો થાય છે મંડપના ભાગમાં ત્રણ તરફ દરવાજાઓ છે અહીં બાહ્ય ભાગના કોતરકામને ઘણું નુકસાન પહોંચ્યુ છે પરંતુ કેટલાક નારી અને દિવ્ય શિલ્પો સાબૂત રહેલ છે.

અહીંની મૂર્તિઓ આકર્ષે છે.મંદિરનું સ્થાપત્ય તેને જોઈને બનાવવામાં આવ્યું છે જેના કારણે અહીં અને વિદેશથી ઘણા લોકો અહીં આવે છે મંદિરની બાહ્ય દિવાલો પર ભગવાન શિવના ઘણા સ્વરૂપો છે આ સાથે ગણેશ, કાર્તિકેય ચંડિકા વગેરે દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓથી શણગારવામાં આવ્યા છે દેવી દુર્ગાના રાક્ષસોનો નાશ પણ બતાવ્યો.

આ મંદિર ખાતે મહાશિવરાત્રીના દિવસે ઘણી ભીડ ઉભરાય છે અંબરનાથની પૂર્વ દિશા તરફના વિસ્તારને યાત્રાળુઓના ભારે ધસારાને કારણે વાહનો માટે અવરોધિત કરવામાં આવે છે અને અન્ય માર્ગ તરફ વાળવામાં આવે છે આ મંદિર ફરીથી શ્રાવણ મહિનામાં ભગવાન શિવના આશીર્વાદ મેળવવા માટે આવતા શ્રદ્ધાળુઓથી ઉભરાય છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *